Mật ong dú loãng: khí hậu vùng, không phải mật giả

Sống ở thành phố, mua mật ong dú gần như luôn là mua từ xa: một chai gửi xe từ miền Tây, một chai đặt online từ Tây Nguyên, một chai người quen mang từ Đồng Nai lên. Đặt ba chai cạnh nhau trên bàn bếp chung cư, thấy chai này lỏng, chai kia sánh, nhiều người kết luận ngay chai loãng là mật pha. Kết luận đó sai khá thường xuyên.

Độ loãng của mật ong dú chịu ảnh hưởng lớn của khí hậu nơi nuôi và mùa thu. Bài này dành cho người mua ở đô thị: làm sao đọc độ loãng cho đúng, hỏi người bán những gì, và những dấu hiệu nào mới thật sự đáng ngờ.

Đừng lấy độ sánh làm phép thử

Người thành phố quen mật ong ngoại trong siêu thị: đặc, rót chậm, để lâu có thể kết tinh. Ong dú khác hẳn. Chúng chứa mật trong bầu sáp nhỏ, không vít kín nắp, nên mật không cô đặc được như vậy. Thêm nữa, mật ong dú vốn có vị chua thanh và nhiều nước. Đem tiêu chuẩn sánh đặc của mật ong ngoại áp lên mật ong dú là bắt đầu sai ngay từ đầu.

Những mẹo truyền miệng như nhỏ mật lên giấy, thả mật vào ly nước xem có tan không, đốt bằng bật lửa, hầu hết dựa trên độ đặc. Với mật ong dú, những mẹo này dễ làm người mua nghi oan mật thật, và cũng không chặn được mật pha khéo.

Bản đồ khí hậu trong chai mật

Không cần thuộc số liệu. Chỉ cần nhớ nguyên tắc: nơi nuôi càng ẩm, mùa thu càng nhiều mưa, mật càng giữ nhiều nước. Từ đó có thể đoán khá sát chai mật mình nhận được sẽ ra sao.

Bảng trên chỉ là xu hướng chung. Cùng một vùng, người nuôi chọn thu lúc trời ráo hay lúc mưa dầm cũng làm chai mật khác nhau thấy rõ.

Năm câu nên hỏi trước khi chốt đơn

Mua online thì không nếm được trước. Bù lại, có thể hỏi. Người nuôi thật thường trả lời được ngay, không vòng vo:

1. Mật nuôi ở đâu? Biết vùng thì đoán được độ loãng.
2. Thu ngày nào, lúc đó trời mưa hay nắng? Câu này lộ ra người bán có trực tiếp nuôi hay không.
3. Thu bằng cách nào? Mật ong dú thường được hút hoặc rút từ bầu mật, không vắt cả tổ.
4. Có lọc, có đun không? Mật ong dú tốt thường chỉ lọc qua, không đun để giữ vị.
5. Gửi xa có cách giữ gì không? Chai đầy, nắp kín, dặn cất ngăn mát khi nhận.

Khi nào mới thật sự đáng ngờ

Thay vì soi độ lỏng, người mua ở thành phố nên để ý những thứ sau:

• Vị ngọt gắt, không có chua: mật ong dú thật hầu như luôn có vị chua thanh. Ngọt lịm một màu là điều đáng hỏi lại.
• Mùi nhạt hoặc mùi đường thắng: mật thật có mùi nhựa cây, mùi hoa, mùi chua nhẹ.
• Ba chai mua ba mùa giống hệt nhau: mật thật đổi theo mùa. Giống nhau tăm tắp quanh năm lại là chuyện lạ.
• Giá rẻ bất thường và bán số lượng rất lớn: ong dú cho ít mật mỗi tổ, khó có nguồn dồi dào liên tục.

Đọc thêm các cách nhận biết khác trong chuyên mục Phân biệt mật thật, và cách dùng mật trong bếp nhà phố ở Cách dùng mật ong dú.

Nhận mật về căn hộ thì làm gì

Căn hộ chung cư thường nóng vào buổi chiều, bếp gần cửa sổ hướng tây còn nóng hơn. Nhận chai mật về, việc đầu tiên là cho vào ngăn mát. Mật loãng từ vùng ẩm càng cần làm ngay. Dùng muỗng khô, đậy nắp sau mỗi lần lấy. Nếu thấy hơi sủi nhẹ, mùi chua thơm, đó là men tự nhiên, nới nắp cho thoát hơi rồi dùng sớm.

Mua ở đâu cho yên tâm

Với người ở xa vùng nuôi, cách chắc nhất là mua của trại có ghi rõ nơi nuôi và ngày thu. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nuôi và thu mật theo mùa, nên chai mật nào cũng có thể giải thích được vì sao loãng hay sánh. Trại còn có tổ ong dú giống, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật cho dịp biếu tặng. Xem tại Ong Quý. Ai muốn so mật của nhiều người nuôi ở nhiều vùng thì có thể ghé chợ Ong Dú, nơi người nuôi trực tiếp đăng bán.

Câu hỏi thường gặp