Mật vườn phố có kém mật rừng? Góc nhìn người thành thị

Người sống ở thành phố thường mua mật theo hai kiểu: hoặc tin chữ «rừng» vì nghĩ chỗ càng xa xe cộ càng sạch, hoặc tò mò với mật lấy từ những thùng ong dú đặt trên sân thượng, trong vườn biệt thự, ở khu ven đô. Câu hỏi hay gặp nhất là: mật vườn, nhất là mật nuôi gần phố, có kém mật rừng không?

Câu trả lời ngắn: không kém, nhưng khác. Và cái khác đó người mua ở thành phố có lợi thế kiểm tra hơn ai hết.

Ở phố, ong dú lấy hoa ở đâu?

Nhiều người ngạc nhiên khi biết thành phố không hề thiếu hoa. Hàng rào hoa giấy, chậu cây cảnh trên ban công, cây ăn trái trong sân, cây xanh dọc đường và bãi cỏ dại ở khu đất trống đều là nguồn thức ăn. Ong dú nhỏ, bay không xa, nên chỉ cần một khu nhà có vườn và vài con hẻm nhiều cây là đàn đủ sống.

Đổi lại, mỗi thùng ở phố cho rất ít mật. Đàn còn phải dành phần lớn để nuôi con và giữ tổ. Vì thế mật vườn phố không phải thứ có thể mua hàng chục lít một lúc; ai hứa bán lượng lớn mật ong dú «nuôi trên sân thượng» thì nên hỏi kỹ.

Những nỗi lo của người thành phố — và cái nào đáng lo

Có thể thấy, chữ rừng không giải quyết được nỗi lo nào trong bảng trên. Một tổ hoang trong rừng cũng có thể nằm cạnh rẫy phun thuốc. Điều cần biết là đàn đặt chỗ nào và người nuôi để ý tới đâu.

Mật vườn và mật rừng: khác nhau ở vị và ở sự đều đặn

Mật ong dú, dù ở đâu, đều chua thanh, loãng hơn mật ong nội, và có mùi hơi nhựa do keo ong trong bầu mật. Mật từ khu nhiều cây rừng đôi khi đậm mùi gỗ, nhựa hơn. Mật ở vườn phố hay khu ven đô thường thơm hoa hơn, vị nhẹ hơn, và đổi theo mùa: tháng này ngọt dịu, tháng sau chua rõ.

Sự thay đổi đó là bình thường, thậm chí là dấu hiệu tốt — mật thật đi theo hoa. Chai mật nào quanh năm y một màu, một vị thì mới đáng đặt câu hỏi. Đọc thêm cách nhận biết ở chuyên mục Phân biệt mật thật.

Bốn việc người thành phố nên làm trước khi mua

1. Hỏi chỗ đặt đàn. Sân thượng, vườn sau, khu ven đô hay vườn quê? Gần đường lớn không?
2. Hỏi có ai phun thuốc gần đó không. Người nuôi tử tế sẽ trả lời thẳng, vì đó cũng là chuyện sống còn của đàn họ.
3. Xin xem tổ nếu được. Thùng ong dú mở ra thấy rõ bầu mật màu sẫm, bầu phấn và vùng nuôi con. Ong dú không có ngòi đốt nên đứng gần xem khá yên tâm.
4. Mua chai nhỏ trước. Nếm thử, cất ngăn mát, dùng hết rồi mua tiếp. Mật ong dú không hợp tích trữ lâu ngoài tủ.

Dùng mật vườn trong bếp nhà phố

Vị chua thanh của mật ong dú hợp pha với nước ấm, chanh, gừng, rưới lên sữa chua hay trái cây cắt sẵn. Đừng pha với nước quá nóng vì sẽ mất mùi thơm. Một chai nhỏ trong ngăn mát dùng được khá lâu cho một gia đình. Thêm gợi ý ở chuyên mục Cách dùng mật ong dú.

Người thành phố mua mật ong dú ở đâu cho yên tâm

Nếu không có hàng xóm nuôi ong dú để hỏi, hãy chọn trại cho khách tới xem. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nuôi ong dú trong thùng giữa vườn, cách TP.HCM không xa. Trại có mật ong dú, hộp quà mật để biếu, sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, và cả tổ giống cho ai muốn thử đặt một thùng ở vườn nhà. Cuối tuần rảnh, gia đình có thể đi một chuyến tham quan trại để trẻ con tận mắt thấy ong dú làm tổ.

Câu hỏi thường gặp