Phấn hoa trong mật ong dú nuôi ban công: lọc hay giữ

Một thùng ong dú đặt trên ban công chung cư hay sân thượng nhà phố không cho nhiều mật. Mỗi lần mở thùng, người nuôi thành phố thường chỉ lấy vài bầu, đủ một hũ nhỏ. Với lượng ít như vậy, câu hỏi lọc tới đâu trở nên rất thực tế: lọc quá kỹ thì hao, lọc qua loa thì hũ mật có vụn sáp nổi lên, đem biếu ai cũng ngại.

Câu trả lời ngắn: giữ phần phấn mịn, bỏ phần thô. Phần dài hơn là làm thế nào trong một căn bếp vài mét vuông, không có máy móc, không làm ong hàng xóm lẫn ong nhà bị kích động.

Ở thành phố, phấn vào mật từ đâu

Trong tổ ong dú, mật và phấn được cất trong những bầu sáp riêng, xếp thành chùm quanh khu nuôi ấu trùng. Ong đô thị kiếm phấn từ đủ thứ cây trong khu dân cư: cây kiểng ban công, hàng cây ven đường, cây ăn trái trong hẻm. Bầu phấn vì thế có màu khá đa dạng. Khi tách chùm bầu ra, bầu phấn sát bên dễ bị rách, phấn rơi vào mật.

Lấy càng ít bầu phấn, mật càng trong và ít chua gắt. Đó là cách giảm phấn tốt nhất, tốt hơn mọi tấm lọc.

Đồ nghề trong một căn bếp nhỏ

Không cần vải lọc nhiều lớp. Vải giữ lại gần hết phấn, và với lượng mật ít thì phần mật thấm vào vải chiếm tỉ lệ đáng kể.

Các bước tách và lọc

1. Chọn giờ mở thùng. Sáng sớm hoặc chiều mát, khi phần lớn ong đã ra ngoài hoặc đã về tổ yên. Tránh giữa trưa trên sân thượng nắng gắt, sáp mềm dễ rách.
2. Chỉ cắt bầu mật đầy. Bầu mật thường căng, đã được ong đậy kín. Bầu phấn thì nặng tay, bên trong đặc. Không chắc thì bỏ qua.
3. Đóng thùng ngay. Mang chùm bầu vào bếp trong tô có nắp. Mùi mật để ngoài lâu sẽ kéo ong đến.
4. Rạch nhẹ từng bầu, đặt lên rây. Để mật tự chảy xuống tô. Không bóp, không vắt; vắt ra thêm được chút ít nhưng kéo theo sáp vụn và phấn thô.
5. Chờ lắng. Che tô, để chỗ mát vài giờ. Bọt khí nổi lên mặt, hớt bỏ bằng thìa khô.
6. Đóng hũ. Rót mật sang hũ khô, đậy kín, cho vào ngăn mát.

Bã sáp còn lại trên rây đừng vội bỏ. Có thể đặt lại gần cửa tổ để ong thu hồi phần mật dính, hoặc gom lại nấu sáp. Thêm ghi chép về chuyện thu mật có trong mục Thu và lọc mật.

Giữ phấn thì mật khác thế nào

Mật có phấn mịn sẽ hơi đục, vị đậm hơn và đôi khi có hậu chua rõ hơn. Để vài tuần, phấn chìm dần thành lớp mỏng dưới đáy hũ. Khi đem biếu, nên dặn người nhận lắc nhẹ trước khi dùng, kẻo họ tưởng mật bị lắng cặn. Cách pha, cách dùng mật kiểu này cho hợp vị nằm ở mục Cách dùng mật ong dú.

Phấn cũng khiến mật nhạy với nhiệt hơn. Ở căn hộ không có chỗ mát ngoài tủ lạnh, hũ mật nên vào ngăn mát ngay, đừng để trên nóc tủ hay kệ gần cửa kính.

Khi mật ban công không đủ dùng

Đa số người nuôi thành phố coi thùng ong là thú vui và là cách để cây ban công được thụ phấn, chứ không trông vào sản lượng. Nhà đông người dùng mật thường xuyên thì nên có thêm một nguồn ổn định. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có mật ong dú, tổ giống để bắt đầu nuôi, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật; xem tại ongquy.com. Còn để nhớ thùng nào đã thu ngày nào, bầu còn bao nhiêu, có thể ghi lại trên app quản lý đàn.

Câu hỏi thường gặp