Từ người mua mật thành người nuôi ong dú ở phố

Người sống ở phố mua mật ong dú thường vì một lý do rất đô thị: muốn biết chắc thứ mình ăn đến từ đâu. Rồi tới một lúc, câu hỏi chuyển thành «hay là đặt một tổ trên sân thượng?». Ý tưởng không viển vông. Ong dú nhỏ, không có ngòi đốt, tổ gọn trong một thùng gỗ, và thực tế đã có nhiều người nuôi được vài tổ ở nhà phố, sân thượng, thậm chí ban công rộng.

Nhưng phố khác vườn. Bài này đi theo đúng những câu người ở thành phố hay hỏi trước khi rước tổ đầu tiên về nhà.

Phố có đủ hoa cho ong dú không?

Ong dú kiếm ăn trong bán kính ngắn, khoảng vài trăm mét quanh tổ. Ở thành phố, nguồn hoa nằm rải rác: cây xanh đường phố, công viên, chậu kiểng trên ban công nhà khác, hàng rào bông giấy, vườn rau sân thượng. Có khu phố cũ nhiều cây thì ong sống tốt; có khu toàn bê tông và kính thì đàn sẽ đói dần.

Cách kiểm đơn giản: đi bộ một vòng quanh khu nhà vào buổi sáng, đếm xem có bao nhiêu chỗ đang có hoa, và để ý xem có ong nhỏ nào bay quanh không. Nếu sau vài tuần quan sát mà hầu như không thấy hoa, nên trồng thêm trước rồi hẵng nhận tổ.

Đặt tổ ở đâu trong nhà phố?

Nguyên tắc chung: cửa tổ đón nắng sớm, buổi trưa có bóng râm, tổ kê cao khỏi sàn, chân giá chặn kiến, phía trên có mái che mưa tạt. Ở tầng cao, buộc chặt thùng vào lan can hoặc giá cố định để gió mạnh không làm đổ.

Hàng xóm có phiền không?

Ong dú không đốt, nhỏ, ít khi bay vào nhà người khác. Dù vậy, người ở chung cư hay nhà liền kề nên báo trước với hàng xóm. Nói rõ đây là loài ong không ngòi, cho họ xem tận mắt, phần lớn sẽ thấy thú vị hơn là lo. Một điều nên hỏi thêm: nhà bên có định phun thuốc muỗi, thuốc côn trùng cho cây kiểng không. Thuốc phun ở phố cũng có thể làm hại đàn.

Chung cư thì còn phải xem nội quy tòa nhà. Có nơi không cho đặt vật nuôi ngoài ban công. Hỏi ban quản lý trước tốt hơn là phải dời tổ giữa chừng.

Chăm tổ trên sân thượng mỗi ngày gồm những gì?

Việc hằng ngày

• Nhìn cửa tổ vài phút: ong ra vào đều, có ong mang phấn vàng ở chân về là dấu hiệu tốt.
• Xem chân giá còn nước hoặc mỡ chặn kiến không.

Việc theo mùa

• Những ngày nắng nóng kéo dài: thêm lớp che, tránh để thùng hấp nhiệt từ sàn.
• Mùa mưa: kiểm tra mái che, không mở tổ khi trời ướt.
• Khi có giông, gió lớn: kiểm tra dây buộc, giá kê.

Không cần mở tổ thường xuyên. Mỗi lần mở là một lần đàn phải sửa lại, người mới hay tò mò mở nhiều quá và làm đàn yếu đi. Ai muốn nhớ lịch kiểm tra có thể dùng app quản lý đàn để ghi lại từng lần quan sát.

Mật nuôi ở phố có giống mật mua về không?

Vị mật phụ thuộc vào hoa ong lấy được. Ở phố, ong lấy từ nhiều loài cây trồng khác nhau nên vị mật mỗi mẻ một khác, có khi khác hẳn chai mật quen mua. Sản lượng thì ít, nhất là năm đầu, khi đàn còn đang gây dựng. Người nuôi ở phố thường thu rất ít, có khi chỉ đủ nếm, và chừa phần lớn cho đàn.

Mật ong dú vốn nhiều nước, chua thanh. Thu về nên lọc sạch, đựng chai thủy tinh khô và cất ngăn mát. Chi tiết về độ ẩm và cách cất có ở mục Chất lượng và bảo quản.

Khởi đầu nhẹ nhàng cho người ở thành phố

Với người sống ở phố, cách bắt đầu hợp lý là một hai tổ đã ổn định từ trại uy tín, chứ không phải tổ bắt ngoài tự nhiên hay tổ vừa tách. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống đã quen thùng, cùng mật ong dú để nhà vẫn có mật dùng trong lúc chờ đàn trên sân thượng lớn lên, và vài món nhỏ từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật; thông tin ở ongquy.com. Muốn tìm thêm người nuôi khác để hỏi kinh nghiệm hay trao đổi tổ, có thể ghé chợ của người nuôi ong dú.

Câu hỏi thường gặp